สายโทรแอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่ ช่วยพ่อแม่สูงวัยตั้งรับก่อนโอนเงิน
15 กันยายน 2569

สิบโมงกว่าของวันธรรมดา บ้านเงียบเพราะลูกไปทำงาน หลานไปโรงเรียน เสียงโทรศัพท์บ้านหรือมือถือดังขึ้นบนโต๊ะกินข้าว แม่วางกรรไกรตัดผักแล้วรับสาย ปลายทางเป็นเสียงสุภาพ พูดชัด เรียกชื่อนามสกุลแม่ถูกต้อง แล้วบอกว่ามีเรื่องด่วนเกี่ยวกับบัญชีของท่าน
ช่วงเวลาแบบนี้คือช่วงที่มิจฉาชีพชอบที่สุด ผู้สูงวัยอยู่คนเดียว ไม่มีใครให้หันไปถาม และส่วนใหญ่เกรงใจคนที่อ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่ การเตรียมพ่อแม่ไว้ล่วงหน้าจึงสำคัญกว่าการมาแก้ไขทีหลัง
รู้จักบทพูดก่อน จะได้จับทางทัน
แต่ละสายอาจอ้างหน่วยงานต่างกัน แต่โครงเรื่องคล้ายกันมาก ลองดูบทสนทนาตัวอย่างที่แต่งขึ้นเพื่อให้เห็นภาพ
(ตัวอย่างสมมติ) “สวัสดีครับ ผมโทรจากหน่วยงานรัฐ พบว่ามีบัญชีในชื่อของคุณแม่ถูกนำไปใช้รับเงินผิดกฎหมาย ตอนนี้มีหมายเรียกออกแล้ว เพื่อพิสูจน์ความบริสุทธิ์ คุณแม่ต้องโอนเงินทั้งหมดมาไว้ในบัญชีตรวจสอบของทางการก่อน เรื่องนี้เป็นความลับทางคดี ห้ามบอกลูกหรือใครเด็ดขาด ไม่อย่างนั้นจะถือว่าขัดขวางเจ้าหน้าที่ กรุณาอย่าวางสายระหว่างไปตู้เอทีเอ็มนะครับ”
ถ้าแยกเป็นชิ้นจะเห็นสามสิ่งที่วนซ้ำในแทบทุกสาย
- เร่ง บอกว่าต้องทำเดี๋ยวนี้ ไม่อย่างนั้นจะมีผลร้าย ไม่ให้เวลาคิด
- ขู่ ใช้คำว่าหมายจับ คดี อายัด หรือพัสดุผิดกฎหมาย ให้รู้สึกกลัวจนลืมตั้งคำถาม
- ให้เก็บเป็นความลับ ห้ามบอกลูก ห้ามวางสาย เพื่อตัดคนที่จะช่วยเตือนออกไป
บางสายยังมาพร้อมคำขอให้ติดตั้งแอปหรือกดลิงก์ ซึ่งเป็นอีกช่องทางที่อันตรายมาก ลูกหลานควรอธิบายให้พ่อแม่เข้าใจสัญญาณที่บอกว่าลิงก์ให้ลงแอปนอกร้านค้าทางการกำลังจะดูดเงิน ด้วย เพราะขั้นตอนนี้มักตามมาหลังจากคุยโทรศัพท์ได้สักพัก
ซ้อมให้วางสายได้โดยไม่รู้สึกผิด
ผู้สูงวัยหลายคนถูกสอนมาว่าการวางสายใส่คนอื่นเป็นเรื่องเสียมารยาท โดยเฉพาะกับคนที่อ้างตำแหน่ง สิ่งที่ลูกช่วยได้คือให้ “อนุญาต” ท่านตรงๆ ว่าวางสายได้เสมอ แล้วลองซ้อมกันจริงๆ
- ตกลงประโยคสั้นๆ ที่พ่อแม่พูดได้ทันที เช่น “เดี๋ยวให้ลูกโทรกลับนะ” แล้ววางสาย
- ย้ำว่าหน่วยงานจริงจะไม่บังคับให้โอนเงินไปบัญชีใดเพื่อตรวจสอบ และจะไม่ห้ามไม่ให้ปรึกษาครอบครัว
- ถ้าอีกฝ่ายรู้ชื่อ เลขบัตร หรือที่อยู่ ไม่ได้แปลว่าเป็นเจ้าหน้าที่จริง ข้อมูลเหล่านี้หลุดได้หลายทาง รวมถึงรูปสลิปหรือรูปบัตรที่เคยถูกโพสต์ลงโซเชียล
- ลองเล่นบทบาทสมมติ ลูกเป็นคนโทรไปแกล้งเป็นเจ้าหน้าที่ ให้พ่อแม่ฝึกตอบปฏิเสธ ทำสองสามรอบจนท่านพูดได้คล่อง
ตั้งระบบเล็กๆ ไว้ในบ้าน
นอกจากการซ้อมคุย ควรวางโครงสร้างที่ช่วยกันความเสียหายแม้ในวันที่พ่อแม่ตกใจจนลืมสิ่งที่ซ้อมไว้
- เบอร์ลูกที่กดได้ทันที ตั้งเป็นปุ่มโทรด่วนหรือเขียนตัวใหญ่แปะไว้ข้างโทรศัพท์ ให้ท่านโทรหาลูกได้ภายในไม่กี่วินาที
- เบอร์ทางการสำหรับโทรกลับ ให้ใช้เบอร์ที่อยู่หลังบัตรหรือในเว็บไซต์ทางการของหน่วยงานนั้นเท่านั้น ไม่ใช้เบอร์ที่ปลายสายบอกให้โทร
- วงเงินโอนต่อวัน คุยกับพ่อแม่แล้วติดต่อธนาคารที่ใช้อยู่เพื่อปรับวงเงินโอนออนไลน์ให้เหมาะกับการใช้งานจริง ถ้าถูกหลอก ความเสียหายจะไม่กินเงินเก็บทั้งก้อน
- บัญชีสำหรับใช้จ่ายแยกจากเงินเก็บ เงินก้อนใหญ่ไม่ควรอยู่ในบัญชีที่ผูกกับแอปบนมือถือ
อีกสิ่งที่ช่วยได้มากคือไม่ปล่อยให้ท่านโดดเดี่ยวเกินไป คนสูงวัยที่ได้ออกไปพบปะผู้คนบ่อยๆ มักมีคนรอบตัวให้เล่าเรื่องแปลกๆ ที่เจอ วันหยุดยาวลองชวนกันออกไปเที่ยวใกล้ๆ อย่างการพาผู้สูงอายุในบ้านไปเที่ยวราชบุรีสักวัน ระหว่างทางยังได้เล่าเรื่องสายหลอกล่าสุดที่เห็นในข่าวให้ท่านฟังแบบสบายๆ ไม่ใช่การสอน
ถ้าพลาดโอนไปแล้ว ต้องทำอะไรก่อน
ไม่ว่าจะเตรียมดีแค่ไหนก็พลาดได้ สิ่งสำคัญคือพ่อแม่ต้องกล้าบอกลูกทันที โดยไม่กลัวถูกดุ ลูกควรพูดไว้ล่วงหน้าเลยว่า ถ้าโดนหลอกจะไม่มีใครโกรธ
- โทรหาธนาคารต้นทางผ่านเบอร์ทางการทันทีเพื่อแจ้งเหตุและขอให้ช่วยระงับธุรกรรม ยิ่งเร็วยิ่งมีโอกาส
- เก็บหลักฐานทุกอย่าง เบอร์ที่โทรเข้า เวลา สลิปการโอน ข้อความหรือแชตที่คุยกัน
- แจ้งความกับตำรวจ ทั้งที่สถานีหรือช่องทางแจ้งความออนไลน์ของทางการ แล้วนำเลขรับแจ้งไปติดต่อธนาคารต่อ
- เปลี่ยนรหัสผ่านแอปธนาคารและอีเมล ถ้ามีการติดตั้งแอปตามคำบอกของปลายสาย ให้รีบปรึกษาธนาคารหรือผู้รู้เรื่องมือถือ
มิจฉาชีพไม่ได้มาแค่ทางโทรศัพท์ คนวัยทำงานเองก็อาจเจอกับดักในรูปแบบอื่น เช่นงานสัมมนาที่ขายความฝันว่าจะรวยเร็ว หลักคิดเดียวกันคือ เมื่อถูกเร่งให้จ่ายเงินพร้อมกับห้ามปรึกษาใคร นั่นคือเวลาที่ต้องหยุด
ก่อนจะวางเรื่องนี้ไว้ ลองนั่งคุยกับพ่อแม่แล้วตั้ง “คำลับประจำบ้าน” ขึ้นมาสักคำ เป็นคำที่คนนอกเดาไม่ได้ ถ้ามีใครโทรมาอ้างว่าเป็นลูกหลานหรือคนที่ลูกส่งมา ให้ถามคำนี้ก่อนทุกครั้ง ตอบไม่ได้ก็วางสายได้เลย