TurnToRich

การเงินส่วนบุคคล & รายได้เสริมออนไลน์

กลุ่มออมทรัพย์และกองทุนในชุมชน เข้าใจหลักการก่อนฝากหรือกู้

กลุ่มออมทรัพย์และกองทุนในชุมชน เข้าใจหลักการก่อนฝากหรือกู้
ที่มา: Wikimedia Commons

หกโมงเย็น ไฟนีออนในศาลาหมู่บ้านเพิ่งติด เก้าอี้พลาสติกถูกลากมาตั้งเป็นแถว คนที่เพิ่งกลับจากไร่จากสวนทยอยเดินเข้ามา บางคนยังใส่รองเท้าบูทเปื้อนดิน กรรมการกลุ่มวางสมุดบัญชีเล่มใหญ่ไว้บนโต๊ะหน้าห้อง รอเริ่มประชุมประจำเดือน

กลุ่มออมทรัพย์และกองทุนการเงินในชุมชนเกิดขึ้นจากแนวคิดง่ายๆ คือ คนในชุมชนนำเงินมาออมร่วมกัน แล้วให้สมาชิกที่จำเป็นกู้ยืมไปใช้ภายใต้ระเบียบที่ทุกคนตกลงกัน เงินหมุนอยู่ในชุมชน คนกู้คือเพื่อนบ้าน คนฝากก็คือเพื่อนบ้าน ระบบนี้มีประโยชน์มากโดยเฉพาะในพื้นที่ที่การเข้าถึงสถาบันการเงินไม่สะดวก อย่างเรื่องเงินในชีวิตประจำวันของคนในอำเภอที่อยู่ไกลจากตัวเมืองน่าน ที่การเดินทางไปธนาคารสักครั้งอาจใช้เวลาทั้งวัน

แต่ความใกล้ชิดก็มาพร้อมความเกรงใจ ซึ่งบางครั้งทำให้ไม่กล้าถาม ไม่กล้าตรวจ จนปัญหาสะสม ด้านล่างจึงแยกตามบทบาท ว่าแต่ละคนควรรู้และควรถามอะไรบ้าง

เมื่อเป็นสมาชิกผู้ฝาก

ข้อควรรู้ก่อนนำเงินมาออม

กลุ่มที่ดีต้องมีระเบียบเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุชัดว่าใครสมัครได้ ต้องออมสม่ำเสมออย่างไร ถอนเงินได้เมื่อไร ผลตอบแทนหรือเงินปันผลคิดจากอะไร และถ้าลาออกจะได้รับเงินคืนอย่างไร ระเบียบนี้ควรผ่านการรับรองจากที่ประชุมสมาชิก ไม่ใช่กรรมการเขียนเองแล้วใช้เลย

เงินที่ฝากกับกลุ่มในชุมชนไม่ได้อยู่ในระบบคุ้มครองเงินฝากแบบเดียวกับสถาบันการเงิน ความปลอดภัยของเงินขึ้นกับการบริหารของกลุ่มและวินัยของผู้กู้ทั้งหมด จึงไม่ควรนำเงินที่ต้องใช้ฉุกเฉินทั้งก้อนมาไว้ที่เดียว

คำถามที่ควรถามกรรมการ

การถามคำถามเหล่านี้ไม่ใช่การไม่ไว้ใจ แต่เป็นสิทธิ์ของสมาชิก กลุ่มที่โปร่งใสจะตอบได้โดยไม่อึดอัด

เมื่อเป็นสมาชิกผู้กู้

สิ่งที่ต้องเข้าใจก่อนยื่นกู้

การกู้จากกลุ่มในชุมชนมักง่ายกว่าการกู้จากสถาบันการเงิน แต่ภาระความรับผิดชอบไม่ได้น้อยลง เงินที่กู้มาคือเงินออมของเพื่อนบ้านหลายครอบครัว ถ้าคืนไม่ตรงกำหนด กลุ่มก็ไม่มีเงินให้คนอื่นกู้ต่อ และความสัมพันธ์ในชุมชนก็เสียไปด้วย

ก่อนกู้ ลองแยกให้ออกว่าหนี้ก้อนนี้นำไปสร้างรายได้หรือแค่นำไปใช้จ่าย ซึ่งอธิบายไว้ในหลักแยกหนี้ที่ช่วยต่อยอดกับหนี้ที่กัดกินรายได้ และลองคิดถึงสิ่งที่ต้องยอมสละเมื่อเลือกใช้เงินทางนี้แทนทางอื่น เช่น ถ้ากู้มาซื้อของวันนี้ รายได้ส่วนไหนในหลายเดือนข้างหน้าจะหายไปกับการผ่อน

คำถามที่ควรถามก่อนเซ็นสัญญา

ถ้าตอนนี้มีหนี้หลายก้อนอยู่แล้วจนรู้สึกหนัก การกู้เพิ่มจากกลุ่มเพื่อไปโปะหนี้เก่าอาจไม่ช่วย ลองดูวิธีเจรจาปรับหนี้และขอความช่วยเหลือผ่านหน่วยงานรัฐหรือสถาบันการเงิน ก่อนตัดสินใจ

เมื่อได้รับเลือกเป็นกรรมการกลุ่ม

หน้าที่ที่มากับตำแหน่ง

กรรมการคือผู้ดูแลเงินของทุกคน ไม่ใช่เจ้าของเงิน หน้าที่หลักคือทำบัญชีให้ถูกต้องและเปิดเผย แยกเงินกลุ่มออกจากเงินส่วนตัวเด็ดขาด พิจารณาเงินกู้ตามระเบียบโดยไม่เลือกปฏิบัติ และรายงานฐานะของกลุ่มในการประชุมใหญ่ประจำปี

ปัญหาที่ทำให้กลุ่มล้มมักเริ่มจากเรื่องเล็ก เช่น ปล่อยกู้ให้ญาติกรรมการเกินระเบียบ เก็บเงินสดไว้กับตัวนานเกินไป หรือคนคนเดียวทำทั้งรับเงิน จดบัญชี และถอนเงิน การแบ่งหน้าที่ให้ตรวจสอบกันเองได้ช่วยป้องกันทั้งความผิดพลาดและข้อครหา

สิ่งที่กรรมการควรถามตัวเองและหน่วยงาน

แยกกลุ่มที่มีระเบียบออกจากวงแชร์

กลุ่มออมทรัพย์ที่มีระเบียบ มีการประชุม มีบัญชีที่สมาชิกตรวจได้ ต่างจากวงแชร์ที่หมุนเงินกันระหว่างคนไม่กี่คนโดยอาศัยความเชื่อใจล้วนๆ และต่างจากแชร์ลูกโซ่อย่างสิ้นเชิง สัญญาณอันตรายที่ควรระวังคือ การสัญญาผลตอบแทนสูงผิดปกติ การชวนให้หาสมาชิกใหม่เพื่อได้ผลประโยชน์ การไม่มีระเบียบหรือบัญชีให้ดู และการเร่งให้โอนเงินโดยไม่มีเวลาคิด ถ้าเจอลักษณะแบบนี้ ไม่ว่าจะอ้างชื่อกลุ่มชุมชนหรือไม่ ควรถอยออกมาก่อน

เมื่อมีข้อสงสัยเรื่องระเบียบ บัญชี หรือการบริหารของกลุ่มในพื้นที่ สอบถามได้ที่สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอหรือหน่วยงานที่ดูแลกลุ่มประเภทนั้นโดยตรง เพื่อให้ได้คำตอบที่ตรงกับเงื่อนไขของกลุ่มเรา