TurnToRich

การเงินส่วนบุคคล & รายได้เสริมออนไลน์

แบบประเมินความเสี่ยงก่อนลงทุน ตอบตามจริงแล้วอ่านผลอย่างไร

แบบประเมินความเสี่ยงก่อนลงทุน ตอบตามจริงแล้วอ่านผลอย่างไร
ที่มา: Wikimedia Commons

หน้าจอเลื่อนลงมาเจอคำถามข้อแรก ตามด้วยข้อสอง ข้อสาม ตัวเลือกแต่ละข้อยาวหลายบรรทัด แถบความคืบหน้าด้านบนยังขยับไปนิดเดียว ใจอยากกดตัวเลือกไหนก็ได้ให้จบๆ ไป จะได้เข้าไปดูหน้าซื้อขายเสียที

ความรู้สึกนี้เข้าใจได้ แต่แบบสอบถามชุดนี้ไม่ได้มีไว้ถ่วงเวลา มันคือเครื่องมือที่ช่วยกันไม่ให้เราซื้อของที่ไม่เหมาะกับตัวเอง คำถามด้านล่างคือสิ่งที่คนเพิ่งเริ่มลงทุนมักสงสัยเมื่อเจอแบบประเมินนี้ครั้งแรก

ทำไมต้องทำแบบประเมินก่อนซื้อกองทุนหรือหลักทรัพย์

ตามหลักเกณฑ์ที่สำนักงาน ก.ล.ต. วางไว้ ผู้ให้บริการด้านการลงทุนต้องรู้จักลูกค้าก่อนแนะนำหรือขายผลิตภัณฑ์ แบบประเมินความเหมาะสมในการลงทุนเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการนั้น เพื่อให้ผู้ขายรู้ว่าลูกค้าแต่ละคนรับความเสี่ยงได้ระดับไหน และเตือนเมื่อลูกค้าจะซื้อผลิตภัณฑ์ที่เสี่ยงเกินระดับที่ประเมินไว้

พูดอีกแบบคือ มันเป็นด่านป้องกันฝั่งผู้ลงทุน ไม่ใช่ข้อสอบที่ต้องทำคะแนนให้สูง รายละเอียดหลักเกณฑ์ที่ใช้อยู่ในปัจจุบันตรวจสอบได้จากเว็บไซต์ของ ก.ล.ต. หรือถามผู้ให้บริการที่เราใช้

ถ้าตอบให้ได้ระดับความเสี่ยงสูงไว้ก่อน จะเสียหายอะไร

นี่คือกับดักที่พบได้จริง บางคนคิดว่าถ้าได้ผลประเมินระดับสูง จะซื้ออะไรก็ได้ ไม่ต้องเจอหน้าต่างเตือนบ่อยๆ เลยเลือกตัวเลือกที่ดูกล้าเสี่ยงทุกข้อ ทั้งที่ในชีวิตจริงถ้าเงินลดลงไปเยอะจะนอนไม่หลับ

ปัญหาคือผลประเมินที่ไม่ตรงกับตัวเรา ทำให้เราอาจถูกเสนอหรือเลือกผลิตภัณฑ์ที่ผันผวนเกินกว่าที่ใจรับได้ พอตลาดลงแรง ความกลัวทำให้ขายออกในจังหวะที่แย่ที่สุด ซึ่งมักเสียหายมากกว่าการเลือกผลิตภัณฑ์ที่เสี่ยงน้อยกว่าตั้งแต่แรก

ความเสี่ยงที่เหมาะต้องพอดีกับคนลงทุนแต่ละคน คล้ายกับการปรับระดับความสูงของเก้าอี้กลองให้พอดีกับสรีระคนตี สูงไปหรือต่ำไปก็เล่นได้อยู่ แต่เล่นได้ไม่นานก็เมื่อยและเสียจังหวะ

คำถามแต่ละข้อในแบบประเมินกำลังวัดอะไร

แบบประเมินแต่ละที่อาจใช้ถ้อยคำต่างกัน แต่มักวัดเรื่องคล้ายกัน ได้แก่

ข้อที่ตอบยากที่สุดมักเป็นเรื่องความทนต่อการขาดทุน เพราะเราตอบจากจินตนาการ ทางที่ช่วยได้คือนึกถึงเหตุการณ์จริงที่เคยเจอ เช่น ตอนที่เงินหายไปจากเรื่องอื่นในชีวิต เรารู้สึกและทำอย่างไร คำตอบนั้นมักใกล้ความจริงกว่าการเดา

ผลที่ได้ออกมาแล้ว เอาไปใช้ต่ออย่างไร

ผลประเมินจะบอกระดับความเสี่ยงที่เหมาะกับเรา และมักแนบคำอธิบายว่าผลิตภัณฑ์ระดับไหนอยู่ในกรอบนั้น สิ่งที่ควรทำต่อคือ

คนที่เพิ่งเริ่มอาจยังไม่รู้จักประเภทผลิตภัณฑ์มากพอ แนะนำให้อ่านพื้นฐานของกองทุนรวมสำหรับคนที่ยังไม่เคยลงทุน ควบคู่กันไป และถ้ากังวลเรื่องจังหวะเข้าซื้อ การแบ่งซื้อเท่าๆ กันเป็นงวดแทนการลงเงินก้อนเดียว ก็เป็นอีกวิธีที่ช่วยลดความกดดันด้านเวลาได้ ทั้งนี้การลงทุนทุกรูปแบบมีความเสี่ยง และผลตอบแทนในอดีตไม่ได้รับประกันผลในอนาคต

หลังลงทุนแล้ว ความรู้สึกต่อความเสี่ยงจะถูกทดสอบจริงทุกครั้งที่เปิดดูมูลค่าพอร์ต ใครที่เริ่มเปิดดูบ่อยจนเครียด ลองอ่านวิธีกำหนดรอบดูพอร์ตให้เหมาะกับเป้าหมายระยะยาว อาจพบว่าความเครียดนั้นเป็นสัญญาณว่าความเสี่ยงที่ถืออยู่สูงกว่าที่ใจรับได้

ทำแบบประเมินครั้งเดียวแล้วใช้ได้ตลอดไปไหม

ไม่ใช่ ผู้ให้บริการส่วนใหญ่จะให้ทำใหม่ตามรอบที่หลักเกณฑ์กำหนด แต่เราไม่จำเป็นต้องรอให้ระบบเตือน ควรทำใหม่ทันทีเมื่อชีวิตเปลี่ยนในจุดที่กระทบเงิน เช่น เปลี่ยนงานหรือรายได้ลดลง แต่งงานหรือมีลูก รับภาระดูแลพ่อแม่ ใกล้ถึงเวลาที่ต้องใช้เงินก้อนนั้น หรือเพิ่งผ่านช่วงตลาดผันผวนแล้วพบว่าตัวเองรับมือได้ไม่อย่างที่ตอบไว้ คำตอบที่ตรงกับชีวิตปัจจุบันเท่านั้นที่ทำให้ผลประเมินมีประโยชน์จริง