TurnToRich

การเงินส่วนบุคคล & รายได้เสริมออนไลน์

จดบัญชีร้านเล็กแบบไม่ต้องเป็นนักบัญชี รู้กำไรจริงทุกสิ้นเดือน

จดบัญชีร้านเล็กแบบไม่ต้องเป็นนักบัญชี รู้กำไรจริงทุกสิ้นเดือน
ที่มา: Wikimedia Commons

ยอดขายเยอะไม่ได้แปลว่าร้านมีกำไรเยอะ ร้านที่ขายดีทั้งวันอาจสิ้นเดือนแล้วเหลือเงินน้อยกว่าที่คิด เพราะต้นทุนและค่าใช้จ่ายเล็กๆ ค่อยๆ กินส่วนต่างไปโดยไม่มีใครจดไว้

เจ้าของร้านเล็กส่วนมากไม่ได้ต้องการงบการเงินแบบมืออาชีพ สิ่งที่ต้องการคือคำตอบง่ายๆ ว่าเดือนนี้ร้านได้เงินจริงหรือเปล่า และเงินไปหมดที่ไหน ห้าขั้นด้านล่างพาไปถึงคำตอบนั้นได้โดยใช้แค่สมุดหนึ่งเล่มหรือไฟล์ตารางหนึ่งไฟล์

1. แยกเงินร้านออกจากเงินในกระเป๋าตัวเอง

ปัญหาแรกของร้านเล็กแทบทุกร้านคือเงินร้านกับเงินบ้านปนกัน ขายของได้ก็ใส่กระเป๋าเดียวกับค่ากับข้าว พอหยิบไปจ่ายค่าเทอมลูกก็จำไม่ได้ว่าเป็นเงินส่วนไหน

ทางแก้ที่ได้ผลคือเปิดบัญชีธนาคารแยกไว้รับเงินร้านโดยเฉพาะ และมีลิ้นชักหรือกล่องเงินสดของร้านที่ไม่เอาไปปนกับเงินส่วนตัว เมื่อเจ้าของต้องการใช้เงิน ให้ถือว่าเป็นการ “เบิก” ออกจากร้าน แล้วจดไว้ทุกครั้ง

การเบิกแบบนี้ไม่ผิด ร้านของเราเอง เงินก็ของเรา แต่ถ้าไม่จดไว้ สิ้นเดือนจะเห็นแค่ว่าเงินหายไปโดยไม่รู้ว่าเป็นเพราะขาดทุนหรือเพราะหยิบไปใช้เอง

2. จดรายรับทุกวัน แม้จะเป็นวันที่ขายได้น้อย

รายรับคือเงินที่ร้านได้จากการขาย ให้จดเป็นรายวัน ไม่ต้องละเอียดถึงขั้นทุกชิ้น แค่ยอดรวมของวันแยกตามช่องทางก็พอ เช่น เงินสดหน้าร้าน เงินโอน และยอดจากการขายออนไลน์

เหตุผลที่ต้องจดทุกวันคือความจำของคนเราไม่แม่นพอ ถ้ารอจดทีเดียวตอนสิ้นสัปดาห์ ตัวเลขมักคลาดไปจากความจริง และวันที่ขายได้น้อยก็สำคัญพอๆ กับวันที่ขายดี เพราะมันบอกว่าช่วงไหนของเดือนร้านเงียบ

ร้านที่เริ่มขายผ่านช่องทางออนไลน์ด้วย ควรจดยอดที่เงินเข้าจริงหลังหักค่าธรรมเนียมแล้ว ไม่ใช่ยอดตามราคาสินค้า ส่วนพื้นฐานของการเริ่มเปิดร้านขายออนไลน์เป็นงานเสริม มีรายละเอียดอีกบทหนึ่ง

3. จดรายจ่าย โดยแยกต้นทุนสินค้าออกจากค่าใช้จ่ายร้าน

ตรงนี้คือจุดที่ทำให้หลายร้านคำนวณกำไรผิด เพราะเอารายจ่ายทุกอย่างมาปนกันในช่องเดียว ลองแบ่งเป็นสองกลุ่มใหญ่

ต้นทุนสินค้า คือเงินที่จ่ายไปเพื่อให้ได้ของมาขาย เช่น ค่าวัตถุดิบ ค่าสินค้าที่รับมา ค่าบรรจุภัณฑ์ที่ติดไปกับสินค้า

ค่าใช้จ่ายร้าน คือเงินที่ต้องจ่ายไม่ว่าจะขายได้มากหรือน้อย เช่น ค่าเช่าที่ ค่าไฟ ค่าน้ำ ค่าอินเทอร์เน็ต ค่าจ้างคนช่วย ค่าซ่อมอุปกรณ์

การแยกแบบนี้ทำให้เห็นสองเรื่องพร้อมกัน คือขายสินค้าแต่ละชิ้นแล้วเหลือส่วนต่างพอหรือไม่ และค่าใช้จ่ายประจำของร้านหนักเกินไปหรือเปล่า สำหรับร้านที่ส่งของ ค่ากล่องและค่าส่งมักถูกลืม ลองไล่ดูค่าแพ็กและค่าส่งที่ซ่อนอยู่ในแต่ละออเดอร์ ประกอบด้วย

เก็บใบเสร็จ บิล และหลักฐานการโอนทุกใบไว้ในแฟ้มหรือถ่ายรูปเก็บเป็นโฟลเดอร์รายเดือน นอกจากช่วยให้จดได้ครบ ยังเป็นหลักฐานสำคัญเวลาต้องยื่นภาษีด้วย

4. ปิดยอดสิ้นเดือนด้วยสามบรรทัด

เมื่อจบเดือน ให้รวมตัวเลขออกมาสามบรรทัดหลัก

เอารายรับลบต้นทุนสินค้า จะได้กำไรขั้นต้น คือส่วนต่างจากการขายของล้วนๆ จากนั้นลบค่าใช้จ่ายร้านอีกครั้ง จะได้กำไรสุทธิของร้านเดือนนั้น

ขั้นสุดท้ายคือเทียบกับเงินที่เจ้าของเบิกออกไปในเดือนเดียวกัน ถ้าเบิกมากกว่ากำไรสุทธิ แปลว่ากำลังใช้เงินทุนของร้านไปเรื่อยๆ ซึ่งอยู่ได้ไม่นาน

ช่วงแรกจดในสมุดก็พอ แต่เมื่อรายการเยอะขึ้น การย้ายไปใช้ไฟล์ตารางในคอมพิวเตอร์จะช่วยรวมยอดได้เร็วและลดการบวกเลขผิด ไม่จำเป็นต้องเป็นเครื่องราคาสูง ใครกำลังลังเลเรื่องเครื่อง ลองอ่านเรื่องคอมแบบไหนพอดีกับงานของร้านเล็กและแม่ค้าออนไลน์ ก่อนตัดสินใจ

5. อ่านตัวเลขของร้านตัวเองให้เป็น

ตัวเลขที่จดมาจะมีประโยชน์ก็ต่อเมื่อเอามาตั้งคำถาม ลองดูเรื่องเหล่านี้ทุกสิ้นเดือน

ไม่ต้องรีบเปลี่ยนทุกอย่างพร้อมกัน เลือกปรับทีละเรื่องแล้วดูผลในเดือนถัดไป การเห็นตัวเลขเปลี่ยนไปตามสิ่งที่ลงมือทำจะทำให้การจดบัญชีมีความหมายมากขึ้น และทำต่อได้นานกว่าการจดเพราะรู้สึกว่าต้องจด

เมื่อร้านเริ่มมีรายได้มากขึ้น มีลูกจ้าง หรือไม่แน่ใจว่าต้องยื่นภาษีแบบไหน ควรคุยกับผู้ทำบัญชีที่มีใบอนุญาต หรือสอบถามกรมสรรพากรโดยตรง แทนการเดาเอง เพราะเรื่องภาษีมีรายละเอียดที่เปลี่ยนไปตามประเภทกิจการและช่วงเวลา